E-Güvenlik
E-Güvenlik Rehberi
Sosyal medya, oyun platformları, şifre güvenliği ve daha fazlası — her dijital ortamda güvende kalman için kapsamlı rehber.
Sosyal Medya Güvenlik Rehberi
Her platformda güvenlik ayarları ve şikayet mekanizmaları farklıdır
Her platform için geçerli temel kural: İki faktörlü doğrulamayı (2FA) aç, hesabı gizli yap, kişisel bilgi (adres, okul, telefon) paylaşma, bilinmeyen kişileri engelle. Ayarları her 3–6 ayda bir gözden geçir.
Hesap çalınmasıDolandırıcılık mesajlarıSahte hesaplar
- Gizli yap: Settings → Privacy → Who can see your future posts? → Friends
- Arkadaşlık isteği: Privacy → Who can send you friend requests? → Friends of friends
- Etiket onayı: Profile & Tagging → Review posts you're tagged in → On
- Konum kapat: Privacy → Location → Location History Off
- 2FA: Settings → Security and Login → Two-Factor Authentication
Fake hesaplarDM dolandırıcılığıİzinsiz fotoğraf kullanımı
- Gizli yap: Settings → Privacy → Account Privacy → Private Account
- DM filtresi: Privacy → Messages → Other people → Don't receive requests
- Etiket onayı: Privacy → Tags → Manually approve tags
- Konum kapat: Privacy → Location → Off
- 2FA: Settings → Security → Two-Factor Authentication
TikTok
Veri toplamaSahte çekilişlerYorum dolandırıcılığı
- Gizli yap: Settings → Privacy → Private account → Aç
- DM filtresi: Privacy → Direct messages → Friends
- Yorum kısıtla: Privacy → Who can comment → Friends
- Konum kapat: Privacy → Location Services → Never
- 2FA: Security → 2-step verification
Sahte destek mesajlarıOTP dolandırıcılığıHesap ele geçirme
- Profil gizliliği: Settings → Privacy → Profile Photo / About → My Contacts
- Son görülme: Privacy → Last Seen and Online → Nobody veya My Contacts Except…
- Grup onayı: Privacy → Groups → My Contacts
- Otomatik silme: Gizli sohbetler için mesajları otomatik silmeyi etkinleştir
- 2FA: Settings → Account → Two-step verification
Snapchat
Ekran görüntüsü almaSahte profillerSnap Map konum riski
- Gizli yap: Settings → Privacy Controls → Contact Me → My Friends
- Ghost Mode: Map → Settings → Ghost Mode (haritada görünme)
- Hikaye gizliliği: Privacy Controls → View My Story → Friends
- Arama görünürlüğü: Privacy → See me in Quick Add → Kapat
- Snap otomatik silme: Varsayılan kısa süreli — ekran görüntüsü bildirimi açık olsun
Discord
Nitro dolandırıcılığıZararlı dosyalarSunucu hacklenmesi
- DM filtresi: User Settings → Privacy & Safety → Safe Direct Messaging → Keep me safe
- DM kısıtla: Privacy & Safety → Who can send DM → Friends only
- Arkadaş isteği: Yalnızca sunucu üyeleri veya arkadaşlardan kabul et
- 2FA: User Settings → My Account → Enable Two-Factor Auth
Telegram
Telefon numarası sızıntısıPhishing mesajlarıSahte hesaplar
- Numara gizle: Settings → Privacy → Phone Number → Nobody
- Son görülme gizle: Privacy → Last Seen & Online → Nobody
- Gruba eklenme: Privacy → Groups & Channels → My Contacts
- Aktif oturumlar: Settings → Devices → Tanımadık oturumları kapat
- 2FA: Settings → Privacy → Two-Step Verification → Set Password
Sahte iş teklifleriKimlik avıCV veri çalınması
- Profil görünürlüğü: Settings → Visibility → Profile viewing → Private mode
- E-posta/telefon gizle: Visibility → Profile discovery and visibility → Off
- Bağlantı kısıtla: Visibility → Who can reach you → Connections only
- 2FA: Settings → Sign in & security → Two-step verification
YouTube
Sahte çekiliş yorumlarıZararlı reklam linkleri
- Abonelikler gizli: YouTube Studio → Settings → Privacy → Keep subscriptions private
- Yorum onayı: Channel → Advanced → Comments → Hold potentially inappropriate
- Konum & geçmiş: Google Activity → Location History → Off
- Küçük çocuklar için: YouTube Kids uygulamasını kullan
- 2FA: Google Hesabı → Security → 2-Step Verification
E-posta (Gmail/Outlook)
Phishing (oltalama)SpamVirüslü ekler
- Şüpheli e-postaya tıklama — "Hesabın askıya alındı" tuzağı
- Spam filtresi: Gmail → Settings → Filters and Blocked Addresses
- Reklam kişiselleştirme: Google My Activity → Ad personalization → Off
- Şifreli e-posta: ProtonMail veya Tuta daha yüksek gizlilik sağlar
- 2FA: Google/Microsoft Hesabı → Security → 2-Step Verification
Bulut Depolama
Hesap ele geçirmeDosya sızıntısıYanlış paylaşım
- Paylaşım kısıtla: Sadece belirli kişilerle paylaş, "Herkese açık link" kullanma
- Erişim geçmişi: Drive/iCloud → Shared → Kimin eriştiğini düzenli kontrol et
- Hassas dosyaları hariç tut: Otomatik yedeklemeden kişisel belgeler çıkarılabilir
- 2FA zorunlu — tüm bulut hesaplarında aktif olmalı
X (eski Twitter)
Sahte mavi tik hesaplarKripto dolandırıcılığıDM phishing
- Gönderileri koru: Settings → Privacy and safety → Audience and tagging → Protect your posts
- Konum kapat: Privacy and safety → Location information → Off
- Fotoğraf etiketi kapat: Audience and tagging → Photo tagging → Off
- DM kısıtla: Privacy and safety → Direct messages → Allow message requests from everyone → Off
- 2FA: Settings → Security and account access → Security → Two-factor authentication
Threads (Meta)
Sahte hesaplarKişisel veri paylaşımı
- Gizli yap: Instagram gizlilik ayarları Threads'e de yansır → Private Account
- Bahsetme kısıtla: Settings → Privacy → Mentions → Approved followers
- Konum & arama: Instagram ayarlarından yönet
- Takipçi onayını etkinleştir
Oyun Platformları Güvenliği
Online oyunlarda siber zorbalık çok yaygındır — güvenli kal
Roblox
- Hesabı özel yap, sohbet filtrelerini aç
- Tanımadığın oyuncularla gerçek bilgi paylaşma
- Taciz eden oyuncuyu Rapor Et butonu ile raporla
Steam / PC Oyunları
- Profili gizli tut, arkadaş listeni sadece gerçek arkadaşlara aç
- İki adımlı doğrulamayı (Steam Guard) aktifleştir
- Ücretsiz oyun veya item vaatlerine kanma
Mobil Oyunlar
- Uygulama içi satın alım izinlerini kapat
- Konum izinlerini reddet
- Sohbet özelliklerini küçük yaşlar için kapat
PlayStation / Xbox
- Profili özel yap, gerçek isim/konum paylaşma
- Mikro ödemeleri ebeveyn denetimiyle kısıtla
- Sesli sohbeti yalnızca arkadaşlarla sınırlandır
- Arkadaş eklemeyi onay gerektirsin
Oyunda Zorbalık
- Hakaret içeren sesli veya yazılı mesajlar
- Kasıtlı olarak oyundan atmak / dışlamak
- Hesabı hackleyip çalmak
- Doxxing (kişisel bilgileri ifşa)
- "Swatting" — yanlış ihbarla eve polis gönderme
Oyunda Güvende Kalma
- Gerçek adın, okul veya adresin asla paylaşma
- Tanımadığın oyuncularla sesli sohbet kurma
- Hakaret eden oyuncuyu sessize al ve raporla
- Oyun içi hediye veya para tekliflerine kanma
Şifre Güvenliği
Zayıf şifre, açık kapı bırakmak gibidir
Güçlü Şifre Nasıl Olur?
- En az 16–20 karakter uzunluğunda
- Büyük ve küçük harf karışımı
- Rakam ve özel karakter içermeli (!@#$%)
- Adın, doğum tarihin veya tahmin edilebilir bilgi içermemeli
- Her hesap için farklı şifre kullan
Asla Yapma
- Şifreni kimseyle paylaşma — yakın arkadaşınla bile
- "123456", "password", "qwerty" gibi yaygın şifreler kullanma
- Aynı şifreyi birden fazla önemli hesapta kullanma
- Şifreni kağıda yazıp göz önünde bırakma
İki Adımlı Doğrulama (2FA)
İki adımlı doğrulama, şifrene ek olarak ikinci bir güvenlik katmanı ekler. Biri şifreni ele geçirsе bile hesabına giremez.
2FA'yı Nasıl Etkinleştirirsin?
- Instagram: Ayarlar → Güvenlik → İki Faktörlü Kimlik Doğrulama
- WhatsApp: Ayarlar → Hesap → İki Adımlı Doğrulama
- Google: Hesabım → Güvenlik → 2 Adımlı Doğrulama
- Discord: Kullanıcı Ayarları → Hesabım → İki Faktörlü Kimlik Doğrulama
Şifre Yöneticisi
Farklı hesaplarda farklı güçlü şifreler kullanmak için şifre yöneticisi uygulamaları kullan:
- Bitwarden — ücretsiz ve açık kaynak
- 1Password — aile planı mevcuttur
- NordPass — kolay kullanım
Tarayıcıya şifre kaydetmek pratiktir ama güvenlik açığı oluşturabilir. Şifre yöneticisi daha güvenlidir. Master şifreni çok güçlü yap ve 2FA'yı mutlaka etkinleştir.
DeepFake ve Kimlik Doğrulama
Deepfake, yapay zeka kullanılarak üretilen sahte video veya ses kayıtlarıdır. Gerçek bir kişinin görüntüsü veya sesi, o kişinin hiç söylemediği veya yapmadığı şeyleri yapıyor gibi gösterecek şekilde manipüle edilir.
Deepfake Nasıl Anlaşılır?
- Yüz sınırları veya saç çizgisinde bulanıklık
- Doğal olmayan göz kırpma veya yüz ifadesi
- Ses ve dudak hareketi uyumsuzluğu
- Aydınlatma veya gölgeleme tutarsızlıkları
- Arka plan pixelation veya bozulma
Deepfake Tehlikeleri
- Sahte intim görüntüler oluşturma (intikam pornosu)
- Tanınmış kişileri sahte açıklama yaparken gösterme
- Kimlik hırsızlığı ve dolandırıcılık
- Siber zorbalık ve itibar zedeleme aracı
Deepfake'e Karşı Korunma
- Az paylaş: Yüksek çözünürlüklü, net yüz içeren içerikleri herkese açık paylaşma — dijital ayak izini küçült
- Watermark (Filigran) ekle: Fotoğraf/videolara adın, tarih veya logo ile görünür işaret koy (Canva, Photoshop); deepfake yapıldığında iz bırakır
- Hesapları özel yap: Yüzünün net göründüğü içerikleri yalnızca onaylı takipçilere göster
- Eski paylaşımları sil: Google Alerts kur — kendi adınla düzenli arama yap
Konum Paylaşan Uygulamalar
Konum paylaşımı aile güvenliği için faydalı olabilir, ama aşırı paylaşım taciz, takip ve gizlilik ihlali riski yaratır. En iyi uygulama: sürekli konum paylaşımını minimumda tut, sadece güvendiğin kişilerle ve gerektiğinde paylaş.
Sürekli Konum Paylaşımını Sınırla
- Sadece aile veya yakın arkadaşlarla paylaş (Life360'da Circle üyeleri, Find My'da aile grubu)
- Geçici paylaşım tercih et: Tek seferlik veya belirli süreli paylaşım
- Snap Map: Varsayılan kapalı; açarsan Ghost Mode'u (Hayalet Modu) aktif tut
- Life360 Bubble Modu: Tam konum yerine genel bölge gösterir
- Find My (Apple): "Share My Location" sadece onaylı aile üyeleriyle
- Konum geçmişini düzenli sil veya otomatik silmeyi etkinleştir
Arka Planda Konum Erişimini Kontrol Et
- Uygulamalara "While Using the App" (Uygulama kullanılırken) veya "Ask Next Time" (Bir dahaki sefere sor) izin ver — "Always" (her zaman) nadiren seç
- "Precise Location" (Hassas konum) genellikle kapatılabilir, genel bölge yeterlidir
- Life360: Driving Mode veya Bubble Modu ile geçici duraklat
iOS: Settings → Privacy & Security → Location Services → Uygulamayı seç → "While Using"
Android: Settings → Location → Uygulama izinleri → "Only while using"
Tarayıcı Güvenliği
Tarayıcılar şifre, otomatik doldurma ve eklentilerle hassas verilerini taşır — bunları düzenli temizle.
- HTTPS olan siteleri tercih et
- Üçüncü taraf çerezleri reddet
- Gizli mod izleri tamamen silmez — dikkatli ol
- Yalnızca güvenilir kaynaklardan yazılım indir
Kaydedilmiş Şifreleri Kontrol Et (Her Ay)
- Chrome: Settings → Autofill and passwords → Google Password Manager → Password Checkup
- Safari: Settings → Passwords → Security Recommendations
- Edge: Settings → Profiles → Passwords → Password Monitor
Şüpheli Eklentileri Kaldır
- Chrome/Edge: chrome://extensions/ veya edge://extensions/ → gereksiz veya bilinmeyenleri kaldır (özellikle "Tüm verilerinizi oku" izni isteyenler)
- Safari: Settings → Extensions → Şüphelileri devre dışı bırak veya sil
- Sadece resmi mağazadan yükle (Chrome Web Store, Microsoft Edge Add-ons)
Otomatik Doldurma Verilerini Temizle
- Chrome: Settings → Autofill and passwords → Addresses and more / Payment methods → Sil veya devre dışı bırak
- Safari: Settings → AutoFill → Credit Cards / Contact Info → Kapat veya temizle
- Edge: Settings → Profiles → Payment info / Addresses → Clear saved data
- En güvenli yol: Tarayıcı otomatik doldurmasını kapat, şifre yöneticisi kullan
Genel Dijital Güvenlik İpuçları
Bu basit kurallar seni büyük risklerden korur
Hesaplarını Gizli Tut
Sosyal medya hesaplarını gizli yap. Tanımadıkların seni kolay bulamamalı, içeriklerine erişememeli.
Takipçi Listeni Gözden Geçir
Zaman zaman takipçi listeni kontrol et. Tanımadığın hesapları çıkar. Kaliteli çevre, büyük çevreden iyidir.
Kimlik Avına (Phishing) Dikkat
"Hesabın askıya alındı", "Ödül kazandın" gibi mesajlara kanma. Bağlantılara tıklamadan önce doğrula.
Paylaşmadan Önce Düşün
İnternete koyduktan sonra geri almak çok zor. "Bu paylaşım 5 yıl sonra beni utandırır mı?" diye sor.
Açık Wi-Fi'ye Dikkat
Kafe veya alışveriş merkezi gibi açık ağlarda banka veya sosyal medya hesaplarına girme. VPN kullanmayı düşün.
Güncellemeleri Yap
Telefon, uygulama ve işletim sistemi güncellemelerini zamanında yap. Güvenlik açıkları bu güncellemelerle kapatılır.
Daha Fazla Destek
Hesabın çalındıysa, tehdit veya şantajla karşılaştıysan vakit kaybetme — yardım al.
Gençler İçin Rehber